چکیده: اگزما یک بیماری التهابی مزمن پوست با سد پوستی ضعیف است که با خشکی، خارش و قرمزی خود را نشان میدهد. اساس مدیریت آن، مرطوبکننده روزانه و فراوان است؛ دارو برای دورههای شعلهوری استفاده میشود، نه بهجای مراقبت پایه.
اگزما یا درماتیت آتوپیک، شایعترین بیماری التهابی پوست است و در کودکان شیوع بیشتری دارد. مشکل اصلی، ضعف سد محافظ پوست است: پوست آب را نگه نمیدارد و در برابر محرکها آسیبپذیرتر است.
در این مقاله میبینیم چه چیزی شعلهوری را شروع میکند، چطور مراقبت روزانه را درست انجام دهیم و درمان دارویی کجا وارد میشود.
این مقاله در یک نگاه
- مشکل اصلی، ضعف سد پوستی است نه صرفاً حساسیت.
- مرطوبکننده باید روزانه و حتی در دورههای بدون علامت استفاده شود.
- حمام کوتاه با آب ولرم و مرطوبکننده در سه دقیقه اول پس از خشک کردن.
- خاراندن، چرخه خارش و التهاب را تشدید میکند و شکستن آن هدف اصلی درمان است.
چرا اگزما اتفاق میافتد؟
پوست سالم مثل دیواری از آجر و ملات است: سلولها آجر و چربیهای بین آنها ملات. در اگزما این ملات ناقص است، پس آب از پوست فرار میکند و مواد محرک راحتتر وارد میشوند.
نتیجه، پوستی خشک، حساس و مستعد التهاب است. سیستم ایمنی به مواد محیطی که برای پوست سالم بیخطرند، واکنش نشان میدهد و التهاب و خارش ایجاد میشود.
زمینه ژنتیکی نقش مهمی دارد و اگزما اغلب در کنار آسم و آلرژی فصلی در یک خانواده دیده میشود. با این حال، محیط و مراقبت روزانه تعیین میکنند که این زمینه چقدر بروز پیدا کند.
محرکهای رایج
شناسایی محرکهای شخصی، بیشترین کمک را میکند. محرکها بین افراد متفاوتاند.
- صابون و شویندههای قوی: چربی طبیعی پوست را میبرند
- آب داغ و حمام طولانی
- هوای خشک و سرد: بهویژه در فصل زمستان و با بخاری
- پشم و الیاف زبر: تماس مستقیم با پوست
- تعریق زیاد
- عطر و مواد نگهدارنده: در محصولات مراقبتی و شوینده لباس
- استرس: شعلهوری را در بسیاری بیماران تشدید میکند
- گرد و غبار و شوره حیوانات خانگی
یک دفترچه ساده که تاریخ شعلهوری و شرایط همراه را ثبت کند، معمولاً ظرف چند هفته الگو را آشکار میکند.
مراقبت روزانه: مهمترین بخش
مرطوبکننده
این اساس درمان است، نه یک اقدام کمکی. مرطوبکننده باید روزانه و حتی وقتی پوست خوب است استفاده شود.
- پماد و کرم غلیظ بهتر از لوسیون رقیق عمل میکنند.
- بدون عطر و بدون رنگ انتخاب کنید.
- دستکم دو بار در روز و بلافاصله پس از حمام.
- مقدار سخاوتمندانه بزنید؛ کم زدن یعنی بیاثر بودن.
- در فصل سرد ممکن است به فرمول غلیظتری نیاز داشته باشید.
روش حمام
- آب ولرم، نه داغ.
- مدت پنج تا ده دقیقه، نه بیشتر.
- شوینده ملایم بدون صابون و فقط روی نواحی لازم.
- لیف و کیسه نکشید.
- پس از حمام، پوست را با حوله ضربه بزنید نه بمالید.
- ظرف سه دقیقه، در حالی که پوست هنوز کمی مرطوب است، مرطوبکننده بزنید.
درمان دورههای شعلهوری
وقتی التهاب فعال میشود، مرطوبکننده بهتنهایی کافی نیست و دارو لازم میشود.
کورتون موضعی
خط اول درمان شعلهوری. نگرانی درباره آن رایج است ولی اغلب اغراقشده. نکات کلیدی: قدرت دارو باید متناسب با ناحیه باشد، برای دوره کوتاه و مشخص استفاده شود و پس از بهبود قطع شود، نه ادامه بیپایان.
- صورت و چینهای بدن: فقط قدرت پایین و با تجویز
- بدن: قدرت متوسط برای دورههای محدود
- مقدار: با واحد نوک انگشت اندازه بگیرید، نه چشمی
- روی پوست مرطوبشده بزنید تا جذب بهتری داشته باشد
داروهای غیرکورتونی
مهارکنندههای کلسینورین موضعی برای نواحی حساس مثل صورت و پلک مناسباند و عوارض نازک شدن پوست را ندارند. تجویز آنها با متخصص پوست است.
کنترل خارش
ناخنهای کوتاه، دستکش نخی هنگام خواب برای کودکان، کمپرس خنک و در برخی موارد آنتیهیستامین شبهنگام برای کمک به خواب.
اگزما در کودکان
در نوزادان معمولاً از گونهها و پوست سر شروع میشود و با بزرگتر شدن به چین آرنج و پشت زانو منتقل میشود. در بسیاری کودکان با افزایش سن بهبود چشمگیر پیدا میکند.
- لباس نخی نرم و شستوشوی لباس با شوینده بدون عطر
- کوتاه نگه داشتن ناخنها
- پرهیز از گرم شدن بیش از حد و تعریق
- دمای مناسب اتاق و استفاده از رطوبتساز در زمستان
- مرطوبکننده بهعنوان بخش ثابت روتین روزانه، نه فقط هنگام خارش
درباره حذف مواد غذایی: حذف خودسرانه گروههای غذایی از رژیم کودک توصیه نمیشود و میتواند به کمبود تغذیهای منجر شود. تصمیم درباره آلرژی غذایی باید بر اساس ارزیابی متخصص اطفال باشد.
اگزمای دست، یک حالت خاص
اگزمای دست در مشاغلی که تماس مکرر با آب و مواد شوینده دارند بسیار شایع است: کادر درمان، آشپزها، آرایشگران و نظافتچیها. مدیریت آن چند نکته اختصاصی دارد: استفاده از دستکش نخی زیر دستکش لاستیکی، کوتاه نگه داشتن مدت تماس با آب، خشک کردن کامل بین انگشتان و زدن مرطوبکننده بعد از هر بار شستوشو.
برای گرفتن نوبت میتوانید از مراکز درمانی نویندکتر استفاده کنید. راهنمای تفصیلی مراقبت از اگزما در صفحه سرویس بهداشت ملی بریتانیا آمده است.
پرسشهای متداول
اگزما مسری است؟
خیر. اگزما یک بیماری التهابی است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
آیا اگزما درمان قطعی دارد؟
درمان قطعی ندارد ولی بهخوبی قابل کنترل است. بسیاری از کودکان با افزایش سن بهبود چشمگیری پیدا میکنند.
کورتون پوست را نازک میکند؟
استفاده طولانی و بیرویه از انواع قوی میتواند این عارضه را بدهد. استفاده کوتاهمدت و متناسب با ناحیه، تحت نظر پزشک، ایمن است.
روغن نارگیل یا روغن زیتون خوب است؟
روغن نارگیل در برخی مطالعات نتایج مثبتی داشته، ولی روغن زیتون میتواند سد پوستی را تضعیف کند. مرطوبکنندههای ساختهشده برای اگزما انتخاب مطمئنتریاند.
استخر برای اگزما بد است؟
کلر میتواند محرک باشد. دوش گرفتن بلافاصله پس از شنا و زدن مرطوبکننده معمولاً مشکل را حل میکند.