چکیده: درد قفسه سینه میتواند از قلب، ریه، دستگاه گوارش، عضلات یا اضطراب منشأ بگیرد. نشانههای هشدار شامل درد فشارنده وسط سینه با انتشار به بازو یا فک، تعریق سرد، تهوع و تنگی نفس است که مراجعه فوری میطلبد. درد تیز و نقطهای که با تغییر وضعیت یا فشار دست تغییر میکند، معمولاً قلبی نیست.
کمتر نشانهای به اندازه درد قفسه سینه نگرانکننده است و در عین حال کمتر نشانهای اینقدر علتهای متنوع دارد. بخش زیادی از مراجعات اورژانس با این شکایت، در نهایت منشأ غیرقلبی دارند؛ اما هیچکس نمیتواند از پیش مطمئن باشد.
هدف این مقاله این نیست که خودتان تشخیص بگذارید. هدف این است که بدانید کدام الگوها نیاز به اقدام فوری دارند و کدامها فرصت ویزیت برنامهریزیشده میدهند.
این مقاله در یک نگاه
- درد فشارنده وسط سینه با انتشار به بازو، فک یا پشت، نشانه هشدار شماره یک است.
- همراهی درد با تعریق سرد، تهوع، تنگی نفس یا ضعف شدید، اورژانس محسوب میشود.
- دردی که با فشار انگشت روی همان نقطه بدتر میشود، معمولاً منشأ عضلانی دارد.
- در صورت شک به سکته قلبی، خودتان رانندگی نکنید و با اورژانس تماس بگیرید.
نشانههای هشدار که نباید نادیده گرفت
چند الگو وجود دارد که تا خلاف آن ثابت نشود، باید قلبی فرض شوند. اگر هر کدام را تجربه میکنید، اقدام فوری لازم است.
- درد یا فشار سنگین وسط قفسه سینه که بیش از چند دقیقه ادامه دارد
- انتشار درد به بازوی چپ، هر دو بازو، گردن، فک یا بین دو کتف
- تعریق سرد، رنگپریدگی و حس ضعف شدید
- تنگی نفس ناگهانی همراه با درد
- تهوع یا استفراغ بدون علت گوارشی روشن
- شروع درد هنگام فعالیت و بهبود با استراحت
در زنان، سالمندان و بیماران دیابتی، تصویر کلاسیک ممکن است دیده نشود. در این گروهها خستگی ناگهانی و شدید، تنگی نفس یا درد فک بهتنهایی میتواند تنها نشانه باشد.
علتهای غیرقلبی شایع
رفلاکس معده به مری
سوزش پشت جناغ که بعد از غذای چرب یا حجیم و در حالت دراز کشیدن بدتر میشود، الگوی کلاسیک رفلاکس است. گاهی چنان شدید است که با درد قلبی اشتباه میشود. بررسی و درمان آن با متخصص گوارش انجام میشود.
درد عضلانی و دندهای
دردی که با فشار انگشت روی یک نقطه مشخص تشدید میشود، با تنفس عمیق یا چرخش تنه تغییر میکند و سابقه فعالیت یا ضربه دارد، معمولاً عضلانی است. این نوع درد ممکن است روزها ادامه یابد ولی خطرناک نیست.
اضطراب و حمله پانیک
درد تیز و کوتاه همراه با تپش قلب، گزگز دستها و حس خفگی، الگوی رایج حمله اضطرابی است. تفاوتهای تفصیلی را در مقاله حمله پانیک آوردهایم.
علتهای ریوی
درد تیز که با نفس عمیق بدتر میشود و با تنگی نفس یا سرفه همراه است، میتواند منشأ ریوی داشته باشد. لخته ریوی یک وضعیت خطرناک است که با تنگی نفس ناگهانی و گاهی سرفه خونی همراه میشود و اورژانس محسوب میشود.
چطور درد را برای پزشک توصیف کنیم؟
کیفیت توصیف شما مسیر تشخیص را کوتاه میکند. پزشک دنبال شش اطلاعات است.
| پرسش | چه چیزی باید بگویید |
|---|---|
| کجاست؟ | وسط سینه، سمت چپ، زیر جناغ یا نقطهای مشخص |
| چه حسی دارد؟ | فشارنده، تیز، سوزشی یا مبهم |
| کجا پخش میشود؟ | بازو، فک، گردن، پشت یا هیچکجا |
| چه زمانی شروع شد؟ | ناگهانی یا تدریجی، حین فعالیت یا استراحت |
| چه چیزی بدتر یا بهترش میکند؟ | فعالیت، غذا، تنفس عمیق، تغییر وضعیت |
| چه چیزی همراهش است؟ | تعریق، تهوع، تنگی نفس، سرگیجه |
اگر سابقه فشار خون، دیابت، چربی خون بالا، مصرف دخانیات یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس دارید، حتماً همان اول بگویید؛ این عوامل احتمال منشأ قلبی را بالا میبرند.
بررسیهای تشخیصی
در ارزیابی درد قفسه سینه، معمولاً از ساده به پیچیده پیش میروند.
- نوار قلب: در چند دقیقه انجام میشود و اولین قدم در موارد مشکوک است.
- آزمایش آنزیمهای قلبی: آسیب عضله قلب را با دقت بالا نشان میدهد.
- اکوکاردیوگرافی: عملکرد دریچهها و انقباض قلب را ارزیابی میکند.
- تست ورزش: برای بررسی درد مرتبط با فعالیت در بیماران پایدار.
- آنژیوگرافی: در موارد پرخطر یا وقتی تستهای قبلی مثبت باشند.
نتیجه طبیعی نوار قلب، مشکل قلبی را کاملاً رد نمیکند؛ به همین دلیل در موارد مشکوک، تکرار نوار و آزمایش در چند ساعت بعد انجام میشود. اگر نیاز به پیگیری برنامهریزیشده دارید، از مراکز درمانی نویندکتر میتوانید نوبت بگیرید.
برای آشنایی بیشتر با علائم هشدار سکته قلبی راهنمای انجمن قلب آمریکا مرجع معتبری است.
اشتباههای رایجی که وقت طلایی را میسوزانند
در سکته قلبی، زمان معادل عضله قلب است. هر دقیقه تأخیر یعنی بخش بیشتری از عضله از دست میرود و همین است که بعضی رفتارهای رایج را پرهزینه میکند.
صبر کردن تا ببینیم بهتر میشود
شایعترین اشتباه. بسیاری از بیماران چند ساعت صبر میکنند تا مطمئن شوند مسئله جدی است. در حالی که درمانهای بازکننده عروق در ساعات اول بیشترین اثر را دارند و بعد از آن، سود درمان بهسرعت کم میشود.
رانندگی به بیمارستان
رانندگی با درد قفسه سینه هم برای خودتان خطرناک است و هم برای دیگران، چون امکان از دست دادن هوشیاری وجود دارد. مهمتر اینکه آمبولانس فقط وسیله نقلیه نیست؛ نوار قلب در راه گرفته میشود و بیمارستان از قبل آماده میشود.
مصرف داروی دیگران
قرص زیرزبانی که برای فرد دیگری تجویز شده، ممکن است فشار خون شما را بهشدت پایین بیاورد. هیچ دارویی را بدون توصیه اورژانس یا پزشک مصرف نکنید.
خجالت از هشدار اشتباه
بسیاری از بیماران بعداً میگویند نگران بودند اگر چیزی نباشد شرمنده شوند. کادر درمان این وضعیت را روزانه میبیند و بررسی درد قفسه سینه بخشی از کار روتین است. مراجعه بیمورد هیچ هزینهای ندارد؛ مراجعه دیرهنگام دارد.
پرسشهای متداول
درد سینه سمت چپ همیشه قلبی است؟
خیر. قلب در وسط قفسه سینه و کمی متمایل به چپ قرار دارد و درد قلبی معمولاً فشارنده و مرکزی است. درد نقطهای زیر پستان چپ اغلب عضلانی یا عصبی است.
اگر درد با استراحت خوب شود یعنی خطر ندارد؟
برعکس، دردی که با فعالیت شروع و با استراحت بهتر میشود الگوی کلاسیک آنژین صدری است و باید حتماً بررسی شود.
نوار قلب طبیعی یعنی قلبم سالم است؟
نوار قلب طبیعی در زمان بدون درد، تنگی عروق را رد نمیکند. برای ارزیابی کامل ممکن است تست ورزش یا تصویربرداری لازم باشد.
جوانها هم سکته قلبی میکنند؟
کمتر، ولی ممکن است؛ بهویژه در افراد سیگاری، با چربی خون ارثی بالا یا سابقه خانوادگی زودرس. سن پایین دلیل بیتوجهی به نشانههای هشدار نیست.
استرس میتواند درد واقعی قفسه سینه بسازد؟
بله، درد در حملات اضطرابی کاملاً واقعی است. اما تشخیص اضطراب باید بعد از کنار گذاشتن علتهای قلبی گذاشته شود، نه قبل از آن.